Hypotheekfraude en de rol van hypotheekadviseur als filter

Preventie aan de voorkant 

Bij De Hypotheker ligt de nadruk op een goede voorbereiding. Klanten leveren vóór het eerste gesprek al veel informatie digitaal aan. Een hypotheekaanvraag loopt al snel uit op een papierwinkel. Denk aan persoonsgegevens, een werkgeversverklaring, spaartegoeden en pensioengegevens. Sinds een paar jaar biedt De Hypotheker de mogelijkheid om deze gegevens via de Ockto-app digitaal te ontsluiten, vertelt De Jong. “Dit maakt het hypotheekproces niet alleen overzichtelijk, maar ook betrouwbaar. De documenten komen namelijk direct bij de bron vandaan. Hierdoor kan zowel klant als hypotheekadviseur er zeker van zijn dat alle gegevens actueel en correct zijn. Het ontsluiten van brondata ondervangt zo een groot deel van mogelijke risico’s. Wie deze informatie niet tijdig aanlevert, krijgt een nieuwe afspraak; zonder goede documentatie zullen we het gesprek niet aangaan.” 

Het herkennen van rode vlaggen 

Deze werkwijze fungeert als eerste filter en verkleint de kans op fouten. Toch kan er altijd iets doorheen glippen. Daarom is het belangrijk dat adviseurs en medewerkers letten op ‘rode vlaggen’. Volgens de AFM zijn vervalste loonstroken, inkomensfraude en gefingeerde werkgeversverklaringen bekende vormen van hypotheekfraude. “Als iemand 22 jaar is en een uitzonderlijk hoog salaris heeft, dan frons je natuurlijk de wenkbrauwen”, zegt De Jong. “Of als een salaris in korte tijd sterk stijgt of een spaarsaldo ineens van duizend euro naar een ton gaat. In de praktijk blijken veel afwijkingen echter verklaarbaar. Vaak is er een logisch verhaal en kan het met documenten worden onderbouwd”, vertelt hij. “Echte fraude hebben wij gelukkig nog niet meegemaakt.” 

Als er desondanks twijfel ontstaat, is het credo ‘doorvragen’. “Je bent en blijft adviseur”, benadrukt De Jong. “Je stelt sowieso kritische vragen om klanten goed te helpen en te begeleiden. Door logisch te redeneren en het verhaal compleet te maken, ontstaat een volledig en betrouwbaar beeld. Het uitgangspunt moet vertrouwen zijn, zonder je ogen te sluiten voor uitzonderingen.” 
 

Meldplicht en interne escalatie 

Wanneer er wel serieuze twijfel is, geldt de meldplicht. Financieel dienstverleners zijn verplicht incidenten of vermoedens van fraude te melden bij de AFM, omdat deze het vertrouwen in de sector of de bedrijfsvoering kunnen schaden. Bij De Hypotheker is dit proces strak georganiseerd. “Elk dossier vindt zijn weg langs verschillende schakels: van de assistent naar de adviseur tot de acceptatieafdeling. Bij twijfel sturen we dossiers door naar onze interne fraudedesk”, legt De Jong uit. 
 

De adviseur als poortwachter 

De AFM benadrukt de rol van adviseurs als ‘poortwachter’. Dat betekent dat de hypotheekadviseur een sleutelrol heeft in het voorkomen en bestrijden van hypotheekfraude. Deze verantwoordelijkheid is wettelijk vastgelegd. “In deze rol is het vinden van een goede balans belangrijk. Maar met gezond verstand, door dingen nooit klakkeloos aan te nemen en je te baseren op betrouwbare informatie, kun je veel waarborgen inbouwen.” Extra alertheid is nodig bij samenwerking met derden. “Je blijft altijd verantwoordelijk voor het handelen onder jouw vergunning”, waarschuwt De Jong. “Dat geldt ook voor makelaars of andere tussenpersonen in je netwerk die - bewust of onbewust - ‘ruis’ kunnen veroorzaken. De gevolgen van hypotheekfraude reiken verder dan één dossier. e raken het klantvertrouwen en het imago van onze sector. Fraude tegengaan vraagt daarom om alertheid op risico’s in de hele keten. Door ons werk naar eer en geweten te doen, zorgen we dat dit vertrouwen behouden blijft.”