Liefde is mooi, maar wie betaalt de hypotheek als het uit gaat?

Uit onderzoek van MUNT blijkt dat bijna driekwart van de stellen die een huis kopen, vooraf geen afspraken maakt over een mogelijke scheiding. Ook de AFM waarschuwt: het onderwerp scheiding komt te weinig aan bod in hypotheekgesprekken. En áls het al wordt besproken, blijft het vaak hangen in algemeenheden. Geen sommetjes, geen scenario’s.  

“Terwijl juist hier de grootste risico’s liggen,” zei Joline Heusinkveld, programmamanager Financiën bij WOMEN Inc., vorige week op het Ladies Event van MUNT Hypotheken en SEH. “Na een relatiebreuk blijken vrouwen vaak financieel kwetsbaarder, omdat zij vaker minder werken en minder pensioen opbouwen.”  

Heusinkveld schetst hoe scheef de balans nog altijd is: 

• 41% van de vrouwen in Nederland is financieel afhankelijk van een partner of de overheid, tegenover 21% van de mannen. 

• Vrouwen verdienen gemiddeld 12% minder per uur. Niet omdat ze minder kunnen, maar omdat ze vaker in lager betaalde sectoren werken én nog steeds ongelijk beloond worden voor hetzelfde werk. 

• Moeders zien hun inkomen zes jaar na de komst van kinderen gemiddeld met 35% dalen. Bij vaders stijgt het inkomen in diezelfde periode juist met 1%. Dit staat bekend als de babyboete. 

• Bij een scheiding verliezen vrouwen gemiddeld 24% aan koopkracht. 

“Er wordt vaak gezegd: vrouwen moeten het zelf beter regelen,” aldus Heusinkveld. “Maar wij zeggen: fix the system, not the women.” 

Even terug naar 1956 

Want wat ligt er achter die scheve verhoudingen? Jacqueline van der Vorm van De Scheidingsdeskundige, wijst op het verleden. Tot 1956 mochten vrouwen geen eigen bankrekening openen of zelfstandig een lening aangaan. “Alles liep via de man. Alleen kleine huishoudelijke uitgaven zoals boodschappen mocht de vrouw zelfstandig betalen.” Voor grotere uitgaven was toestemming van de echtgenoot nodig.  

Vergeet ook niet dat vrouwelijke ambtenaren tot 1956 automatisch ontslagen werden als ze trouwden, zodat ze een ‘toegewijd echtgenote’ konden zijn. Tot 1971 bleef in de wet staan dat de man het hoofd van de echtvereniging was en de vrouw hem gehoorzaamheid verschuldigd. Fiscaal werd het in de jaren zeventig nog onaantrekkelijk gemaakt voor getrouwde vrouwen om te werken.   

Dat klinkt allemaal als een ver verleden, maar de cijfers van nu laten zien dat financiële ongelijkheid nog springlevend is. Door de loonkloof en parttime werken, verdienen vrouwen nog altijd minder dan mannen. 

Advies is geen liefdesbrief 

WOMEN inc. roept adviseurs daarom op om financiële ongelijkheid te signaleren én te voorkomen. Denk aan: 

• Vastleggen wie wat inbrengt. 

• Bespreken hoe zorg en werk verdeeld worden. 

• Rekenen met scenario’s: wat gebeurt er als één partner minder gaat werken, of als de relatie eindigt? 

• Ook het pensioen meenemen: wat gebeurt er daarmee bij een breuk? 

“Voorkomen is beter dan genezen,” benadrukt Heusinkveld. “Financieel onafhankelijk zijn is geen luxe, maar een basisvoorwaarde.” 

Handvat voor het adviesgesprek 

Vier vragen die niet mogen ontbreken bij samenwonen of trouwen: 

1. Wat betekent minder gaan werken voor jullie financiële onafhankelijkheid? 

2. Hoe verdelen jullie vermogen, lasten en eventuele overwaarde? 

3. Wat gebeurt er met het huis als de relatie eindigt? 

4. Hoe is het pensioen geregeld – en wat gebeurt er daarmee bij een breuk? 

Van der Vorm: “Een goed adviesgesprek gaat niet alleen over de stenen, maar ook over de mensen die erin wonen – en over wat er gebeurt als ze er ooit weer uit moeten.”  

Niet wegkijken 

Adviseurs kunnen niet álle ongelijkheid oplossen, maar wel een cruciale bijdrage leveren. Door niet weg te kijken, maar het gesprek wél te voeren. Heusinkveld: “Het begint bij bewustzijn. Ook financieel dienstverleners kunnen stereotypen doorbreken en stellen stimuleren om afspraken vast te leggen.” 

En misschien nog een stap verder: Heusinkveld kaartte ook het fenomeen economisch geweld aan, wanneer een partner de ander financieel buitenspel zet door bijvoorbeeld bankpassen af te nemen of schulden op te bouwen op naam van de ander. “Ik ben benieuwd of financieel adviseurs zichzelf hier ook een signaleringsrol in zien.” 

Durf dat ongemakkelijke gesprek te voeren. Het is misschien niet romantisch, maar het is wél de beste manier om klanten zekerheid te geven – mét elkaar, of zonder elkaar.