Hypotheekrente stijgt door sprong in swaprente

In de eerste week van december schoot de EUR IRS-curve, de swapcurve, ineens omhoog. Kijk maar eens naar de 7-jaars swaprente in de grafiek hierboven: die stond op 7 december nog op 2,57%. Aan het einde van 8 december tikte hij 2,74% aan. Dat is een forse sprong, want de rente bleef het afgelopen halfjaar vrij stabiel tussen 2,36% en 2,59%. Europese staatsrentes stegen deze week direct mee. De Nederlandse tienjaarsrente is deze week boven de 3% gekomen. Over de hele wereld zien we dat beeld: tienjaarsrentes staan op het hoogste punt in ruim vijftien jaar.  

Waarom swaprentes zo belangrijk zijn voor hypotheken 

Hypotheekrentes met vaste looptijden worden gebaseerd op de euro-swaprente. Die swaprente volgt de risicovrije marktrente voor vaste looptijden heel nauwgezet en vormt daarom een belangrijke benchmark voor geldverstrekkers. 

Simpel gezegd: als een geldverstrekker jou 10 jaar vaste rente belooft, wil de geldverstrekker zelf ook 10 jaar zekerheid over het renterisico en de financieringskosten. Bij regiepartijen geldt hetzelfde voor de belegger achter de geldverstrekker. Die dekken het risico af via de swapmarkt. De swaprente is dus de prijs van die lange rentezekerheid. Daarbovenop komt een opslag voor operationele kosten, kapitaalbeslag en alle risico’s. 

Niet één rentepunt, maar de hele swapcurve 

Hoewel in de grafiek één looptijd wordt uitgelicht, namelijk 7 jaar, kijken geldverstrekkers naar de hele curve. Dus de swaprentes van korte looptijden tot en met 30 jaar. 

Wanneer de swapcurve snel omhoog beweegt, zeker in het middellange en lange segment, loopt de marge tussen swap en hypotheekrente tijdelijk terug. Een geldverstrekker kan ervoor kiezen die lagere spread even te accepteren, maar zal die meestal (deels) herstellen door de hypotheekrente te verhogen. Daarom zie je zo’n swapbeweging vaak snel terug in de tarieven voor nieuwe hypotheken. 

Hoe zit het dan met de ECB-rente? 

De ECB-depositorente is het tarief dat banken ontvangen op direct opvraagbare tegoeden bij de ECB. Deze beleidsrente stuurt vooral de korte geldmarkt en werkt daardoor het sterkst door in variabele hypotheekrentes en korte rentevasteperiodes. 

Bij langere rentevasteperiodes (zoals 10, 20 of 30 jaar) speelt die beleidsrente geen directe rol. Daar kijkt de markt vooruit: wat verwachten beleggers voor inflatie, groei en centrale-bankbeleid over vele jaren? Die verwachtingen zitten verwerkt in de lange swaprentes. 

Daarom kan de hypotheekrente voor langere looptijden óók stijgen als er wordt gesproken over toekomstige renteverlagingen door ECB. De lange marktrente volgt het totaalplaatje van verwachtingen. 

Wat dreef de swaprente deze week omhoog? 

Wat veroorzaakt zo’n plotselinge beweging? Soms is het een cijfer, soms een sentiment. ECB-bestuurslid Isabel Schnabel liet op 8 december weten dat de volgende stap van de ECB heel goed een renteverhoging kan zijn, in plaats van een gehoopte verlaging. Dat soort uitspraken werkt direct door in de markt: beleggers prijzen minder renteverlagingen in en nemen zelfs de kans op renteverhogingen in 2026 mee in hun verwachtingen. 

Daarbovenop kwamen stevige Europese cijfers, zoals hardnekkig hoge diensteninflatie, aanhoudende loondruk en een economie die minder snel afkoelt dan analisten dachten. Samen versterken ze één boodschap: de inflatie beweegt nog niet overtuigend richting 2%.