De ene 57 is de andere niet

Word je 57 en ben je in loondienst? Dan kijkt de geldverstrekker niet alleen naar wat je al aan pensioen hebt opgebouwd, maar ook naar wat je nog gaat opbouwen in de jaren tot je pensioen. Logisch, zou je zeggen. Je werkt immers gewoon door. 

Maar ben je 57 en zelfstandig ondernemer? Dan verandert de rekensom ineens. Voor jou telt alléén wat er al is opgebouwd. Wat je de komende jaren nog opbouwt, lijkt ineens te verdwijnen in een zwart pensioengat. Zelfs als je al decennia netjes spaart voor jouw oude dag en zwart-op-wit kunt aantonen dat je dat blijft doen. 

Kennelijk is zekerheid nog altijd een kwestie van loondienst. Een merkwaardige ongelijkheid, die steeds lastiger is uit te leggen. Want leven we niet in een tijd waarin ondernemerschap net zo’n vast onderdeel is van onze economie als loondienst? Waarin zelfstandigen, net als werknemers, netjes pensioen opbouwen, buffers aanhouden en jaar in jaar uit hun rekeningen betalen? 

Blijkbaar niet. Althans, niet in de rekenmodellen van sommige banken en toezichthouders. Daar geldt nog steeds de ouderwetse overtuiging dat een loonstrookje meer zekerheid biedt dan jarenlange ondernemersdiscipline. 

Het wrange is dat de regels ooit zijn gemaakt vanuit goede bedoelingen: bescherming, zorgvuldigheid, realisme. Maar de wereld van werk is veranderd. Vaste contracten zijn allang niet meer de enige bron van zekerheid. En zelfstandigen van nu zijn vaak financieel gezonder en voorspelbaarder dan werknemers met drie opeenvolgende tijdelijke contracten. 

Toch blijft de hypotheekwereld hardnekkig vasthouden aan dat magische onderscheid. Alsof de ene 57-jarige wél een toekomst heeft, en de andere niet.